تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۷/۱۶ تاریخ ویرایش : ۱۴۰۰/۰۲/۰۷

نفقه چیست و در چه صورتی نفقه زن قابل مطالبه نیست

نفقه چیست و در چه صورتی نفقه زن قابل مطالبه نیست

پیشگفتار

ازدواج از بعد حقوقی فارغ از مسائل عاطفی و احساسی و تکامل افراد، یک قرارداد (عقد) محسوب شده و می بایست کلیه تعهدات و تکالیف دو طرف در آن مشخص شود. در قرارداد ازدواج یا همان عقد نکاح زن و شوهر می بایست نسبت به تعهدات و تکالیف خود نسبت به یکدیگر کاملاً آگاه باشند چرا که در بسیاری از موارد این تعهدات و تکالیف می بایست در دو کفه ی ترازو برابری نماید وگرنه عدالت حقوقی ازدواج رعایت نشده است و ادامه ی آن نیز در عمل با مشکل مواجه می شود. یکی از مواردی که جز حقوق زن در ازدواج دائم محسوب می شود و از تکالیف قانونی مرد می باشد نفقه است که از قدیم اصطلاحاً به آن خرجی می گفتند اما نفقه صرفاً به همسر محدود نمی شود بلکه نفقه فرزندان و نفقه والدین نیز در تعاملات خانوادگی موضوعیت دارد البته محوریت مباحث ما در این مقاله نفقه زن است، پس آقایانی که پرداخت نفقه یکی از تعهدات قانونی شما و بانوانی که دریافت آن در زمره‌ی حقوق شما محسوب می شود، برای به دست آوردن دانشی حداقلی در این باب که نفقه چیست و شرایط نفقه زن در جایگاه‌های مختلف به چه صورت است، با ما همراه باشید.


برای انتخاب وکیل حقوقی متخصص و دریافت مشاوره حقوقی در این حوزه از طریق لینک های زیر اقدام نمایید:

  

نفقه چیست

ماده 1107 قانون مدنی می‌گوید: 

«نفقه یعنی تمامی نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن از جمله تهیه مسکن، پوشاک، خوراک، وسایل منزل، هزینه های بهداشتی و درمانی و نیروی خدماتی (خدمتکار) در صورتی که از گذشته عادت به استفاده از خدمتکار داشته باشد یا به واسطه ی نقصان یا بیماری نیاز به خدمتکار داشته باشد.»

در ازدواج دائم پرداخت نفقه زن بر عهده شوهر است اما در ازدواج موقت صرفاً در صورتی پرداخت نفقه در تعهد مرد است که توسط زن و مرد شرط شده باشد. از سوی دیگر نیز زن در صورتی مستحق دریافت نفقه است که وظایف زناشویی را ادا نماید و به تعبیری ناشزه نباشد.

قانون نفقه زن

نفقه در دوران عقد

از دیدگاه قانون به محض جاری شدن صیغه عقد ازدواج، زن و مرد دارای رابطه همسری با یکدیگر هستند و مراسم عروسی و سایر موارد، تشریفات سنتی و عرفی جامعه است. لذا در زمان عقد نیز اگر زوجین زندگی زناشویی را شروع نموده باشند یا زوجه اعلام آمادگی نماید و حتی در صورتی که زن حق حبس (یعنی در صورتی که مهریه اش حال باشد از همسرش تقاضای مهریه نماید و تا زمانی که مرد مهریه را ندهد می تواند از نزدیکی امتناع نماید) داشته باشد بدون اینکه رابطه نزدیکی برقرار نماید مستحق دریافت نفقه خواهد بود.

مقاله مرتبط: برای اینکه بیشتر در مورد قانون جدید مهریه بدانید، مقاله "قانون جدید مهریه چیست و در چه شرایطی مهریه به زن تعلق نمیگیرد " را مطالعه کنید.

شرایط پرداخت نفقه و ارتباط آن با تمکین

تمکین در معنای عام یعنی فرمانبرداری زن از شوهر، حسن رفتار و معاشرت با او، نظافت و آراستگی، خوش اخلاقی و رفتار مناسب و اقامت و زندگی کردن در منزل شوهر اما تمکین خاص به صورت جزئی به معنی روابط زناشویی و التذاذ جنسی از طریق نزدیکی زن و مرد است. اگر زن بدون دلیل قانونی همچون عادت ماهانه یا بیماری از انجام نزدیکی خودداری نماید، پرداخت نفقه او بر همسرش واجب نخواهد بود. البته بر اساس ماده 1085 قانون مدنی این امکان برای زن مهیا است که اگر مهریه اش عندالمطالبه باشد، تا زمانی که مهریه به او پرداخت نشده است می تواند از انجام وظایفی که در مقابل شوهر دارد از جمله تمکین به معنای خاص یعنی رابطه نزدیکی با شوهر امتناع نماید که در این صورت، عدم تمکین حق نفقه‌ی او را ساقط نخواهد کرد و مرد موظف به پرداخت نفقه خواهد بود.

مقاله پیشنهادی: برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد تمکین، مقاله " تمکین چیست و شرایط مهریه زن در صورت عدم تمکین چگونه است" را مطالعه نمایید.

میزان و نحوه محاسبه نفقه 

میزان نفقه در قوانین مربوطه تعیین نشده است و زمانی که زن و مرد باهم زندگی مسالمت آمیزی دارند پرداخت نفقه براساس توافق طرفین خواهد بود اما زمانی که زندگی زناشویی زن و شوهر دچار مشکلاتی شود و پای آنها به دادگاه کشیده شود میزان نفقه از طریق ارجاع امر به کارشناسان رسمی دادگستری توسط شعبه ای از دادگاه خانواده که پرونده در آن مطرح است، تعیین می شود. کارشناسان محترم دادگستری با عنایت به شأن زن و نیازهای او و موقعیت زمانی و مکانی و نیز تحصیلات و جایگاه خانواده پدری وی، میزان نفقه را تعیین می نمایند که این مبالغ در موارد مختلف با یکدیگر تفاوت دارند. کارشناس پس از برقراری تماس با زوجین و اطلاع از شرایط و اوضاع و احوال مبلغ نفقه را تعیین می کند؛ در این صورت اگر زن یا شوهر یا هر دو آنها به میزان تعیین شده اعتراضی داشته باشند، از تاریخ ابلاغ نظریه کارشناسی 7 روز زمان دارند تا نسبت به نظر کارشناس اعتراض نمایند که در این صورت موضوع جهت تعیین تکلیف به هیأت کارشناسی سه نفره ارجاع خواهد شد.

مبلغ نفقه زن چقدر است؟

قانونگذار در ماده 1107 قانون مدنی مصادیق نفقه را بیان فرموده لکن در خصوص مبلغ آن صحبتی نکرده است. نفقه زن به موجب این ماده شامل تهیه مسکن، پوشاک، خوراک، وسایل منزل، هزینه های درمانی و خدمه است. البته باید گفته شود که اینها فقط مصداق هستند و نفقه شامل تمام نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن می باشد. در رویه نیز به این نحو است که پس از طرح دعوای مطالبه نفقه شعبه مربوطه موضوع را جهت تعیین میزان نفقه به کارشناس ارجاع می دهد و کارشناس نیز بر اساس نیازهای متعارف زن، شانیت او و فضای زندگی او قبل از ازدواج به تعیین مبلغ نفقه می پردازد.

مقاله پیشنهادی: برای اینکه بدانید اجرت المثل چیست ، مقاله " اجرت المثل ایام زوجیت و شرایط عدم تعلق اجرت المثل به زن" را مطالعه نمایید.

نفقه زن بعد از طلاق

همانطور که می دانید زن بعد از طلاق باید عده نگه دارد. عده یعنی اینکه بعد از جاری شدن صیغه طلاق زن نباید تا سه پاکی بعد از سه بار عادت ماهانه شدن یا سه ماه با فرد دیگری ازدواج کند یا نزدیکی داشته باشد. در ایام عده مرد باید نفقه زن را پرداخت کند، حتی تهیه مسکن نیز در این سه ماه به عهده مرد خواهد بود. البته باید گفته شود زمانی که طلاق بائن باشد یعنی مرد حق رجوع در عده را به زن نداشته باشد پرداخت نفقه زن در این سه ماه با مرد نخواهد بود. طلاق دختر دوشیزه یا زن یائسه یا طلاقی که در آن زن نسبت به مرد یا زن و مرد نسبت به یکدیگر کراهت شدید دارند و زن برای جدایی باید به مرد مالی بدهد تا او حاضر به طلاق شود و زن به مالی که داده رجوع نکرده باشد طلاق بائن است و در چنین شرایطی بعد از طلاق نفقه زن برعهده مرد نیست.

نفقه زن بعد از طلاق

نفقه زن بعد از فوت شوهر

در خصوص نفقه زن پس از فوت شوهر باید گفته شود با توجه به اینکه زن بعد از فوت شوهر باید عده وفات به مدت چهارماه و ده روز نگه دارد درصورتی که از همسرش تمکین می کرده نفقه او بر عهده خویشان همسر به ترتیب سلسله مراتب است و در صورتی که آنها نفقه زن را پرداخت نکنند زن می تواند از اموال آنها نفقه را دریافت کند. البته دریافت نفقه از آنها منوط به تقدیم دادخواست به طرفیت آنها خواهد بود.

مقاله پیشنهادی: برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد شرایط درخواست طلاق از طرف مرد ، مقاله "شرایط و مراحل طلاق از طرف مرد چیست و چه معایبی به همراه دارد" را مطالعه نمایید.

نفقه زن باردار

باتوجه به اینکه عده زن باردار تا زمان وضع حمل او است نفقه او نیز در این ایام به عهده مرد می باشد و در این خصوص فرقی در طلاق رجعی و بائن نخواهد بود.

نفقه در ازدواج موقت

به موجب ماده 1113 قانون مدنی در ازدواج موقت یا صیغه، زن مستحق دریافت نفقه از مرد نخواهد بود مگر اینکه این موضوع بین زن و مرد شرط شده باشد یا اینکه وقوع صیغه منوط به پرداخت نفقه باشد.

مقاله مرتبط: برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد احکام ازدواج موقت، مفاله "احکام ازدواج موقت و شرایط صیغه موقت بدون اجازه پدر" را مطالعه نمایید.

نفقه در طلاق توافقی

باتوجه به اینکه طلاق توافقی مبتنی بر توافق بین زن و مرد بر سر جدایی و تمام مسائل مربوط به آن است بحث نفقه در طلاق توافقی نیز منوط به توافق زوجین است چرا که این موضوع باید در گواهی عدم امکان سازش قید شود.

مقاله مرتبط: برای اینکه در مورد طلاق توافقی بیشتر بدانید، مقاله " مراحل طلاق توافقی ؛ از توافق تا اجرا" را مطالعه نمایید.

اثبات عدم پرداخت نفقه

زمانی که خانمی مدعی عدم پرداخت نفقه از سوی همسرش است این امر عمل حقوقی انکار دریافت حق است که در این صورت این مرد است که باید اثبات نماید که نفقه همسرش را پرداخت می کرده و دلایل کافی ارائه نماید و صرف دادخواستی که زن برای شکایت نفقه به دادگاه تقدیم کرده برای محکومیت مرد کافیست مگر اینکه مرد دلایل کافی برای پرداخت نکردن نفقه داشته باشد که از جمله آن دادنامه قطعی عدم تمکین زن و همینطور اجاره نامه یا سند مالکیت منزل و فیش های واریزی خواهد بود.

نفقه فرزندان و اقارب

بر اساس ماده 1199 قانون مدنی، پرداخت نفقه فرزندان بر عهده پدر است و پس از فوت پدر بر عهده پدربزرگ پدری یا پدر پدربزرگ پدری است و در صورت در قید حیات نبودن آن ها یا عدم توانایی در پرداخت نفقه بر عهده مادر است. در صورتی که مادر نیز در قید حیات نباشد یا توانایی پرداخت نفقه فرزندان را نداشته باشد بر عهده پدربزرگ مادری یا پدر پدربزرگ مادری است.
بر اساس ماده 1200 قانون مدنی نیز پرداخت نفقه پدر و مادر با رعایت الاقرب فالاقرب بر عهده فرزندان و فرزند فرزندان (نوه ها) می باشد. اما اگر فردی هم می بایست به همسر و فرزندانش نفقه بدهد و هم به پدر و مادرش، ابتدا همسر و بعد فرزندان اولویت دارند.

مراحل دادخواست نفقه و نحوه دریافت آن

افراد می توانند نفقه خود را به دو صورت کیفری و حقوقی مطالبه نمایند. در طرح دعوی حقوقی فرد (زوجه، فرزند و ...) با ثبت دادخواست نفقه از طریق دفاتر خدمات الکترونیک قضایی می توانند نفقه خود را از فردی که مکلف به پرداخت نفقه است مطالبه نمایند، بعد از طی فرایند ارجاع، دادگاه تشکیل جلسه می‌دهد و با ارجاع موضوع به کارشناس رسمی دادگستری میزان نفقه تعیین می شود و فرد الزام به پرداخت آن خواهد شد.

نکته حائز اهمیت این که صرفاً زوجه می تواند نفقه ایام گذشته را مطالبه نماید و سایر افراد از جمله فرزندان امکان مطالبه نفقه گذشته را نخواهند داشت.

شکایت کیفری نفقه (ترک انفاق)

براساس ماده 53 قانون حمایت از خانواده زمانی که زن نسبت به شوهرش تمکین کند و مرد نیز توانایی مالی داشته باشد و با وجود این شرایط نفقه همسرش را ندهد و یا در صورت عدم پرداخت نفقه سایر افراد واجب النفقه، این امر دارای جنبه کیفری است و مجازات حبس بیش از 3 ماه تا یک سال خواهد داشت.

مقاله مرتبط: برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد ترک انفاق ، مقاله "ترك انفاق و شرایط پرداخت نفقه بعد از شکایت ترک انفاق " را مطالعه نمایید.

جهت شکایت کیفری نفقه و انتخاب وکیل کیفری از لینک زیر اقدام نمایید:

انتخاب وکیل نفقه از سامانه دادیاب

سامانه دادیاب به منظور سهولت دسترسی به وکلا و مشاوران حقوقی متخصص تاسیس گردیده است. شما در این سامانه می توانید از بین وکلای متخصص، وکیل خانواده مورد نظر خود را با در نظر گرفتن سابقه و حق الوکاله تعرفه شده در قسمت خدمات وکالتی حقوقی، دعاوی خانواده، نفقه زن انتخاب نمایید. شما می‌توانید قبل از انتخاب وکیل پایه یک دادگستری از خدمات مشاوره‌ای استفاده نمایید، به همین دلیل دادیاب برای پرسش و پاسخ حقوقی کاربران بخش مشاوره حقوقی رایگان و همچنین برای سوالات تخصصی کاربران و ارائه راهکار تخصصی وکلا بخش مشاوره حقوقی تلفنی با هزینه به صرفه و مناسب را در نظر گرفته است تا با راهنمایی مشاوران، کاربران بتوانند بهترین وکیل و مسیر درست را انتخاب نمایند. در صورت نیاز کاربران برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد رزومه تحصیلی و کاری وکلا و مشاوران می‌توانند به بخش جستجوی وکیل مراجعه نمایند.
جهت انتخاب وکیل نفقه و مشاور حقوقی خانواده خود وارد لینک‌های زیر شوید:

  

سوالات متداول درخصوص نفقه

برای موضوع نفقه از چه طریقی در سامانه دادیاب مشاوره حقوقی دریافت کنیم؟

شما برای مشاوره درخصوص نفقه می توانید با شماره " 02146114039 " تماس بگیرید تا پشتیبانان سامانه، مشاوران متخصص این حوزه را به شما معرفی کنند و یا از طریق لینک زیر به بخش مربوطه مراجعه نموده و با بررسی، مشاور مورد نظرتان را انتخاب نمایید.

https://www.daadyab.com/phonelegaladvice/مشاوره-حقوقی-خانواده

هزینه دادرسی نفقه چقدر است؟

هزینه دادرسی در دعاوی مالی در سال 99، اگر دادگاه نسبت به آن صالح باشد 3.5 درصد خواسته شما و اگر موضوع در صلاحیت شورای حل اختلاف باشد 2.5 درصد خواسته شما خواهد بود. باتوجه به اینکه میزان نفقه شما در زمان تقدیم دادخواست مشخص نمی باشد هزینه دادرسی شما 2.5 درصد میزانی که مقوم می کنید ( اگر تا بیست میلیون باشد) خواهد بود.

چگونه پرونده نفقه خود را به وکیل متخصص در دادیاب بسپاریم؟

شما برای ارجاع پرونده در خصوص نفقه می توانید با شماره " 02146114039 " تماس بگیرید تا پشتیبانان سامانه، وکلای متخصص این حوزه را به شما معرفی کنند و یا از طریق لینک زیر به بخش مربوطه مراجعه نموده و با بررسی، وکیل مورد نظر را انتخاب نمایید.

https://www.daadyab.com/ShowServices/مطالبه-نفقه-زوجه

نفقه زن شامل چه چیزهایی می باشد؟

به موجب ماده 1107 قانون مدنی نفقه زن شامل تمام نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زن مانند مسکن، پوشاک، خوراک، وسایل منزل، نیازهای درمانی و خدمه در صورت عادت یا بیماری است.

مبلغ نفقه زن چقدر است؟

در قانون مبلغ نفقه زن مشخص نشده است و در صورت مطالبه نفقه از طرف زن دادگاه نفقه را با ارجاع امر به کارشناس مشخص می کند.

قانون جدید نفقه چیست؟

به موجب ماده 47 قانون حمایت از خانواده دادگاه درصورت درخواست زن میزان نفقه و ترتیب پرداخت آن را مشخص می کند.

برچسب ها
نظرات 0