تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۰۸/۲۴ تاریخ ویرایش : ۱۴۰۰/۰۱/۲۳

حق کسب و پیشه چیست و معیارهای تعیین حق کسب و پیشه بر چه اساسی است

حق کسب و پیشه چیست و معیارهای تعیین حق کسب و پیشه بر چه اساسی است

پیشگفتار

حق کسب و پیشه حقی است که در قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۵۶ برای مستأجر به رسمیت شناخته ‌شده است. این قانون تا سال 1376 نسبت به اماکن تجاری  قابل اعمال بوده است و امروزه جای خود را به حق سرقفلی در قانون روابط موجر و مستأجر سال ۱۳۷۶ داده است. البته باید گفت تمام اماکن تجاری که تا پیش از سال 76 اجاره داده شده است همچنان مشمول قانون سال 56 است حتی اگر بعد از سال 76 مدت اجاره آن تمدید گردد.
حق کسب و پیشه و تجارت به معنای شهرت و اعتبار تجاری است که در طول زمان برای یک مکان خاص که لزوما باید تجاری باشد ایجاد می گردد و این امر ناشی از فعالیت و تلاش مستاجر در آن مکان خواهد بود. درواقع تلاش و فعالیت مستاجر در ملک تجاری و انجام فعالیت اقتصادی در آن مکان موجب می شود که ارزش افزوده ای به آن ملک اضافه گردد که اگر فعالیت مستاجر نبود چنین ارزش افزوده ای هم وجود نداشت. برای مثال شخصی یک مغازه اجاره می کند و بعد از طراحی داخلی و چیدمان و دکوراسیون به فروش بستنی با کیفیت می پردازد و به مرور زمان مشتریان آن مکان را به عنوان یک مغازه بستنی فروشی با کیفیت می شناسند در چنین شرایطی این مستاجر با تلاش و فعالیت خود به آن مکان ارزش افزوده اضافه کرده است و قانونا دارای حق کسب و پیشه و تجارت خواهد بود.
قانونگذار با در نظر گرفتن این موضوع باتوجه به اینکه تلاش و فعالیت اقتصادی مستاجر موجب اعتبار تجاری برای محل کسبی می شود که مالکیت آن در اختیار شخص دیگر است، حق کسب و پیشه مستاجر را برای املاک تجاری که تا سال 1356 به اجاره مستاجرین درآمده پذیرفته است.

برای انتخاب وکیل حقوقی متخصص و دریافت مشاوره حقوقی در این حوزه از طریق لینک های زیر اقدام نمایید:

  

حق کسب و پیشه و تجارت مستأجر در زمان تخلیه و انتقال

به موجب مندرجات قانون روابط موجر و مستاجر سال 56 موجر با شرایطی امکان فسخ و تخلیه ملک را خواهد داشت. در برخی از این موارد دادگاه علاوه بر صدور حکم به تخلیه ملک به پرداخت حق کسب و پیشه و تجارت نیز حکم می دهد که شامل موارد ذیل می باشد:

1- زمانی که موجر بخواهد در محل ملک مورد اجاره ساختمان جدید احداث کند.
2- زمانی که موجر برای احتیاج شخصی می خواهد در ملک مورد اجاره به فعالیت اقتصادی بپردازد.
3- زمانی که ملک تجاری شرایط سکونت را هم داشته باشد و موجر، فرزندانش، والدینش و یا همسرش بخواهند در آنجا سکونت نمایند.

در این سه مورد دادگاه علاوه بر حکم به تخلیه ملک، دستور پرداخت حق کسب و پیشه و تجارت مستاجر را به موجر خواهد داد.

در صورتی که مستاجر حق انتقال ملک را به دیگری داشته باشد می تواند با سند رسمی، ملک را به دیگری منتقل کرده و حق کسب و پیشه و تجارت را از مستاجر جدید دریافت کند و اگر حق انتقال به غیر را نداشته باشد و موجر جهت انتقال رضایت نداشته باشد مستاجر می تواند جهت تخلیه با دریافت حق کسب و پیشه و تجارت اقدام نماید و در صورتی که موجر رضایت به انتقال ندهد و حق کسب و پیشه و تجارت را هم به مستاجر پرداخت نکند مستاجر می تواند از طریق دادگاه تجویز انتقال به مستاجر دیگر را دریافت کند.

شرایط سقوط حق کسب و پیشه

موارد سقوط حق کسب و پیشه

در موارد ذیل دادگاه دستور تخلیه و فسخ قرارداد اجاره را بدون پرداخت حق کسب و پیشه و تجارت خواهد داد:

1- انتقال ملک مورد اجاره به دیگری زمانی که مستاجر حق انتقال نداشته و از دادگاه نیز حکم تجویز انتقال نگرفته باشد که نصف حق کسب و پیشه پرداخت خواهد شد.
2- در زمان تعدی و تفریط مستاجر در ملک مورد اجاره
3- درصورتی که مورد اجاره را برخلاف مورد یا شغلی که در اجاره نامه قید شد استفاده نماید.
4- در صورت عدم پرداخت اجاره بها

مقاله پیشنهادی: برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد حکم تخلیه ، مقاله "شرایط گرفتن حکم تخلیه فوری مستاجر و نقل قانون در مورد آن" را مطالعه نمایید.

نحوه ارزیابی حق کسب و پیشه مستاجر

قانونگذار به صورت صریح در قانون روابط موجر و مستاجر سال 56 به نحوه ارزیابی حق کسب و پیشه و تجارت مستاجر اشاره نکرده است و جهت تعیین این حق کارشناسان عموما بر اساس عرف، ماده 5 آیین نامه نحوه تعیین و تشخیص و پرداخت حق کسب و پیشه و تجارت سال 48 و ماده 11 قانون روابط موجر و مستاجر سال 1339 که توسط قانون سال 56 نسخ شده مراجعه کرده و حق کسب و پیشه مستاجر را با در نظر گرفتن موارد ذیل محاسبه می نمایند:

1- موقعیت و مرغوبیت محل کسب و پیشه یا تجارت.
2ـ شرایط و کیفیات اجاره از لحاظ مزایایی که در عقد اجاره برای موجر یا مستأجر منظور گردیده است.
3ـ طول مدت اشتغال به کسب و پیشه و تجارت در محل کار و حسن شهرت او که در معروفیت محل مزبور مؤثر افتاده است.
4ـ وضع محل کسب و پیشه از نظر نوع بنا.
5ـ مخارجی که صاحب کسب و پیشه به منظور آماده نمودن محل مزبور از حیث تزئینات داخلی و قفسه بندی و تهیه اشیاء مورد لزوم متحمل گردیده است.
۶ ـ نوع کسب و پیشه یا تجارت.

حق کسب و پیشه و تجارت

تفاوت حق کسب و پیشه با سرقفلی

حق کسب و پیشه و تجارت در قانون روابط موجر و مستاجر سال 56 آمده است درحالی که این عبارت در قانون روابط موجر و مستاجر سال 76 بیان نشده و عبارت حق سرقفلی جایگزین آن شده است. سرقفلی مبلغی است که در زمان انعقاد قرارداد اجاره توسط مستاجر به موجر پرداخت و موجر باید در زمان انقضای قرارداد اجاره و تخلیه ملک این مبلغ را به مستاجر پرداخت نماید درواقع حق سرقفلی بر اثر گذشت و مرور زمان و اعتبار و شهرت تجاری ایجاد نمی شود. درحالی که حق کسب و پیشه با مرور زمان و با توجه به میزان شهرت و اعتبار تجاری ملک که ناشی از تلاش مستاجر است به وجود می آید و مستاجر مستحق دریافت آن خواهد شد و این مبلغی نیست که در ابتدای قرارداد اجاره از سوی مستاجر به موجر پرداخت گردد.

مقاله پیشنهادی: برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد حق سرقفلی ، مقاله " سرقفلی چیست و در مورد انواع سرقفلی و قانون آن بیشتر بدانید" را مطالعه نمایید.

انتخاب وکیل در دعوای حق کسب و پیشه و تجارت از سامانه دادیاب

سامانه دادیاب به منظور سهولت دسترسی به وکلا و مشاوران حقوقی متخصص تاسیس گردیده است. شما در این سامانه می توانید از بین وکلای متخصص وکیل مورد نظر خود را با در نظر گرفتن سابقه و حق الوکاله تعرفه شده انتخاب نمایید. شما می‌توانید قبل از انتخاب وکیل پایه یک دادگستری از خدمات مشاوره‌ای استفاده نمایید، به همین دلیل دادیاب برای پرسش و پاسخ حقوقی کاربران بخش مشاوره حقوقی رایگان و همچنین برای سوالات تخصصی کاربران و ارائه راهکار تخصصی وکلا بخش مشاوره حقوقی تلفنی با هزینه به صرفه و مناسب را در نظر گرفته است تا با راهنمایی مشاوران، کاربران بتوانند بهترین وکیل و مسیر درست را انتخاب نمایند. در صورت نیاز کاربران برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد رزومه تحصیلی و کاری وکلا و مشاوران می‌توانند به بخش جستجوی وکیل مراجعه نمایند.
جهت انتخاب وکیل برای طرح دعوی حقوقی و مشاور تخصصی خود از لینک‌های زیر اقدام نمایید:

  

سوالات متداول در خصوص حق کسب و پیشه و تجارت

برای موضوع حق کسب و پیشه از چه طریقی در سامانه دادیاب مشاوره حقوقی دریافت کنیم؟

شما برای مشاوره درخصوص حق کسب و پیشه می توانید با شماره " 02146114039 " تماس بگیرید تا پشتیبانان سامانه، مشاوران متخصص این حوزه را به شما معرفی کنند و یا از طریق لینک زیر به بخش مربوطه مراجعه نموده و با بررسی، مشاور مورد نظرتان را انتخاب نمایید.

https://www.daadyab.com/phonelegaladvice/مشاوره-حقوقی-ملکی

قانون حق کسب و پیشه چیست؟

حق کسب و پیشه و تجارت در قانون روابط موجر و مستاجر سال 1356 تصریح شده و این حق زمانی ایجاد می شود که مستاجر با تلاش و فعالیت خود در یک مکان تجاری که تا  سال 76 آن را اجاره کرده است شهرت و اعتبار تجاری برای آن مکان ایجاد نماید.

چگونه پرونده حق کسب و پیشه خود را به وکیل متخصص در دادیاب بسپاریم؟

شما برای ارجاع پرونده در خصوص حق کسب و پیشه می توانید با شماره " 02146114039 " تماس بگیرید تا پشتیبانان سامانه، وکلای متخصص این حوزه را به شما معرفی کنند و یا از طریق لینک زیر به بخش مربوطه مراجعه نموده و با بررسی، وکیل مورد نظر را انتخاب نمایید.

https://www.daadyab.com/ShowServices/the-rights-to-do-business-and-trade

موارد عدم تعلق حق کسب و پیشه چیست؟

زمانی که مستاجر در نگهداری از ملک مورد اجاره تعدی یا تفریط نماید و یا اجاره ماهانه را پرداخت نکند و یا شغلی غیر از آنچه که در قرارداد قید شده در آن مکان ایجاد نماید، در زمان تخلیه و فسخ قرارداد حق کسب و پیشه به مستاجر تعلق نخواهد گرفت.

آیا حق کسب و پیشه به ارث می رسد؟

حق کسب و پیشه مانند تمام حقوق دیگر قابل توارث خواهد بود.

شرایط حق کسب و پیشه در قانون جدید چیست؟

دریافت حق کسب و پیشه بر اساس قانون سال 56 قابل مطالبه است و قانون جدیدی در این خصوص وجود ندارد.

برچسب ها
نظرات 0