تاریخ انتشار : ۱۳۹۹/۱۱/۰۴ تاریخ ویرایش : ۱۴۰۰/۰۱/۲۴

حقوق مالی زن (زوجه) چیست و حق و حقوق زن در ازدواج چگونه است

حقوق مالی زن (زوجه) چیست و حق و حقوق زن در ازدواج چگونه است

پیشگفتار

زمانی که بحث از حقوق مالی زن در ازدواج می‌شود، اکثر افراد بر این باور هستند که تنها حق مالی وی مهریه است. درست است که مهریه یکی از مهمترین حقوق مالی زن محسوب می شود اما علاوه بر آن حقوق مالی دیگری نیز برای زوجه تعریف شده است که گاهی نادیده گرفته می‌شود. امروزه از جمله نگرانی‌های دختران برای ازدواج عدم استقلال مالی و فشارهای اقتصادی ناشی از عدم ایفای تعهدات توسط زوج می‌باشد. در اسلام و در حقوق ایران برای حقوق مالی زن، ارزش بسیاری قائل شده اند و زوجین می بایست با این حقوق اساسی و قانونی آشنا شوند و آقایان نباید به صورت سلیقه‌ای در این خصوص رفتار کنند. طرفین باید برای ثبات زندگی و امنیت خاطر زوجه از حقوق مالی وی در ازدواج آگاه باشند. در این مقاله خواهیم گفت که حقوق مالی زن چیست تا ابهامات و سؤالات شما عزیزان بر طرف شود.

 


برای انتخاب وکیل حقوقی متخصص و دریافت مشاوره حقوقی در این حوزه از طریق لینک های زیر اقدام نمایید:

  

انواع حقوق مالی زن (زوجه)

حقوق مالی زن در ازدواج شامل مهریه، نفقه، اجرت‌المثل، نحله و ارث می‌شود که به توضیح هر کدام از این حقوق خواهیم پرداخت.

مهریه: مهریه عبارت است از مالی که در زمان عقد توسط زوجین و یا شخص ثالثی معین می‌شود و به محض جاری شدن صیغه عقد به ملکیت زوجه درآمده و هر زمانی که بخواهد می‌تواند مهر خود را از زوج مطالبه نماید. البته شرایطی نیز برای پرداخت مهریه مشخص شده است و مهریه به دو دسته عندالمطالبه و عندالاستطاعه تقسیم می‌شود. 
عندالمطالبه: یعنی مهر بر ذمه شوهر است یعنی دینی است که بر گردن زوج قرار می گیرد و هر زمان که زوجه مطالبه نماید، می بایست به طور کامل پرداخت گردد.
عندالاستطاعه: عبارت است از اینکه مهر بر ذمه شوهر است اما زمانی که زوجه درخواست می‌کند باید زوج توانایی پرداخت مهر تعیین شده را داشته باشد، بنابراین زوجه نمی تواند زوج را تحت فشار بگذارد. اما هر زمانی که شوهر استطاعت مالی پیدا کند ملزم به پرداخت مهریه می‌باشد.

مقاله پیشنهادی: برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد مهریه، مقاله " قانون جدید مهریه چیست و در چه شرایطی مهریه به زن تعلق نمی گیرد" را مطالعه نمایید.

از جمله تفاوت‌های عقد نکاح دائم و موقت، تعیین مهریه است. تعیین مهریه در نکاح موقت از شروط لازم است و در غیر این صورت عقد باطل می‌باشد. این در حالی است که در نکاح دائم الزامی به تعیین مهریه در هنگام جاری شدن صیغه عقد نیست و تعیین مهریه را می توانند به زمانی پس از عقد موکول نمایند و اگر پیش از تعیین مهریه نزدیکی صورت بگیرد، مهرالمثل به زوجه تعلق خواهد گرفت. البته این نکته نیز قابل ذکر است که درخواست مهریه از حقوق مالی زن بعد از طلاق نمی‌باشد و زوجه همان طور که اشاره کردیم در زمان زوجیت نیز می‌تواند مهریه خود را مطالبه نماید. 

نفقه: نفقه از جمله حق و حقوق زن است که بیشتر از سایر حقوق مورد توجه قرار گرفته و به زوجه پرداخت می‌شود. نفقه عبارت است از مایحتاج زوجه مانند خوراک، پوشاک، مسکن، امور درمانی، بهداشتی، آرایشی و خدمتکار در صورت نیاز و یا عادت که از جانب زوج باید تأمین شود. البته میزان آن بستگی به شرایط زندگی و شأن و منزلت زوجه دارد. پرداخت نفقه مشروط به تمکین زوجه نسبت به زوج می‌باشد و در غیر این صورت زن ناشزه محسوب شده و مستحق دریافت نفقه نخواهد بود. اما مهریه از جمله حقوق مالی زن در زندگی مشترک است که هیچ محدودیت و شرطی جهت استقرار آن برای زوجه نیست و باید در هر شرایطی به وی پرداخت شود جز این که زن به محض انعقاد نکاح، مستحق نیمی از مهر و پس از مقاربت مستحق نیم دیگر آن می شود. قابل ذکر است که حتی اگر زوجه شاغل باشد و حقوق دریافت کند و یا دارای مال و اموالی باشد این امر دلیل بر عدم پرداخت نفقه به وی نمی‌شود و زن اجباری به پرداخت هزینه‌های خود از محل درآمد یا اموالش پس از ازدواج ندارد.
نفقه را می‌توان به دو دسته نفقه ایام گذشته و نفقه حال تقسیم کرد، زوجه می تواند نسبت به نفقه ایام گذشته خود نیز اقدام کرده و آن را مطالبه نماید اما اولاد و یا والدین نمی توانند نفقه ایام گذشته خود را مطالبه نمایند. در زمان طلاق رجعی که زوجه باید عده بگذراند نیز نفقه ایام عده به وی تعلق می‌گیرد و در این ایام تمام حقوق مالی زن برقرار خواهد بود. همچنین اگر زوجه در هنگام طلاق باردار باشد تا زمان وضع حمل مستحق دریافت نفقه خواهد بود. باید اشاره کنیم که نفقه از دو جهت حقوقی و کیفری قابل مطالبه است. در ازدواج موقت، نفقه به زوجه تعلق نمی‌گیرد اما اگر زوجین نفقه را به عنوان شرط ضمن عقد قید کرده باشند، قابل مطالبه خواهد بود.

مقاله پیشنهادی: برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد نفقه، مقاله " نفقه چیست و در چه صورتی نفقه زن قابل مطالبه نیست" را مطالعه نمایید.

اجرت المثل: اجرت‌المثل عبارت از حق الزحمه خدمات و زحماتی است که زوجه در طی دوران زوجیت در منزل شوهر انجام داده است. مانند شست و شو، نظافت، تهیه غذا، شیر دادن به بچه و ... . بنابراین اجرت المثل از حقوق مالی زوجه محسوب می‌شود که در کنار سایر حقوق مالی، زن در ازدواج ‌می‌تواند از زوج مطالبه نماید. البته قابل ذکر است زوجه در صورتی مستحق دریافت این حق مالی خواهد بود که این امور را با قصد تبرع یعنی به صورت رایگان انجام نداده باشد و در عقدنامه نیز شرطی در این خصوص ذکر نشده باشد، هر چند در اکثر موارد اجرت المثل به زوجه تعلق می‌گیرد و میزان آن توسط کارشناس با توجه به سال های زندگی مشترک زوجین، اموری که انجام داده، شرایط زندگی و ... تعیین می‌شود. بنابراین در زمان بعد از فوت شوهر، زوجه علاوه بر مهریه، اجرت المثل ایام زوجیت را نیز می ‍‌تواند درخواست نماید. اجرت‌المثل به نسبت سایر حقوق مالی زن در ازدواج شناخته شده نیست و برخی بانوان از این حق خود ناآگاه می‌باشند.

مقاله پیشنهادی: برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد اجرت المثل، مقاله " اجرت المثل ایام زوجیت و شرایط عدم تعلق اجرت المثل به زن" را مطالعه نمایید.

نحله: زمانی که زوج قصد طلاق زوجه را دارد، قاضی این امکان را دارد که از جهت نیکوکاری و احسان زوج را متقاعد نماید که از دارائی خود علاوه بر نفقه و مهریه مالی را به زن ببخشد، که این بخشش نحله نامیده می‌شود. بنابراین باید اشاره کنیم که نحله از حقوق مالی زوجه در طلاق از طرف مرد است.

شرایط مطالبه نحله

1- نحله در زمان زوجیت قابل مطالبه نمی‌باشد.
2- تعیین مقدار نحله بستگی به توانایی مالی زوج دارد و در صورت عدم استطاعت مالی اجباری به پرداخت نحله نیست.
3- برای مطالبه نحله باید طلاق از جانب زوج صورت گرفته باشد.

حقوق مالی زوجه

ارث: زوجه نیز همانند سایر وابستگان متوفی طبق شرایط قانون مستحق دریافت ارث می‌باشد البته در صورتی که عقد نکاح دائم باشد. اگر زوجه فرزند نداشته باشد یک چهارم از ماترک متوفی و در صورت داشتن فرزند یک هشتم از دارایی به وی ارث خواهد رسید. از نکاتی که باید بدانیم این است که پس از مرگ زوج، زوجه می‌تواند مهریه، اجرت المثل ایام زوجیت خود را علاوه بر سهم الارث خود مطالبه نماید. در این صورت ابتدا می بایست تمام حقوق مالی زن که اشاره کردیم از اموال متوفی کسر و پرداخت شود و پس از آن باقی ماترک بین وراث مطابق با قانون تقسیم خواهد شد. همچنین اگر زوجه در ایام عده طلاق رجعی بوده باشد و یا زوج در حالی که مریض است زوجه را طلاق دهد و تا قبل از یک سال به همان مرض بمیرد و زوجه ازدواج نکرده باشد، مستحق دریافت سهم‌الارث خواهد بود. اما در ازدواج موقت به زوجین هیچ ارثی تعلق نخواهد گرفت حتی اگر شرط ضمن عقد کرده باشند این شرط باطل اما ازدواج صحیح است.

حقوق مستمری زوجه: یکی از حقوق مالی زن حقوق بازنشستگی و یا حقوق مستمری در زمان مرگ زوج می‌باشد. اگر زوج در زمان حیاتش حقوق بازنشستگی دریافت می کرد بعد از مرگ وی این حقوق به زوجه و سایر وراث او، دختران مجرد که شاغل نمی‌باشند و یا مطلقه هستند و پسران تا سن بیست سالگی و یا تا زمانی که مشغول به تحصیل هستند،  تعلق خواهد گرفت و بین این افراد به طور مساوی تقسیم خواهد شد. این حقوق تا زمانی که زوجه زنده است به وی تعلق خواهد گرفت و محدودیتی ندارد که خود زوجه شاغل بوده و یا حقوق بازنشستگی از جانب خود را دریافت کند، همچنین اگر زوجه مجدد ازدواج نماید باز هم این حق برای وی باقی خواهد بود و در صورتی که همسر دوم نیز فوت نماید، بیشترین مستمری به وی تعلق خواهد گرفت.

شرط تنصیف: از جمله حقوق مالی زن می توان به شرط تنصیف اشاره کرد. شرط تنصیف به معنی تعلق گرفتن نصف دارایی مرد در هنگام طلاق به زوجه می‌باشد اما ازاین حق هیچ حرفی در قانون زده نشده است و تنصیف دارایی جزو شروط ضمن عقدی است که زوج می‌تواند در عقدنامه بپذیرد و با پذیرفتن زوج در هنگام عقد نکاح جزء حقوق مالی زن محسوب خواهد شد. اما دریافت آن مانند سایر حقوق مالی به این آسانی نیست و شرایط خاص خود را دارد:

1) درخواست طلاق باید از جانب زوج صورت گرفته باشد، بنابراین اگر زوجه درخواست طلاق دهد این حق شامل او نخواهد شد همینطور اگر علت درخواست طلاق زوج نشوز زوجه باشد نیز مرد می تواند از پرداخت نصف دارایی خودداری کند.
2) در عقدنامه به صورت پیش فرض عبارت تا نصف دارایی زوج قید شده است که می تواند از یک تا پنجاه درصد دارایی زوج را شامل شود، اینکه چه مقدار به زوجه تعلق خواهد گرفت به تشخیص دادگاه خواهد بود.
3) نصف اموالی که زوج پس از ازدواج به دست آورده باشد را شامل می‌شود و اینکه اگر زوج قبل از طلاق اموال خود را بفروشد یا منتقل کند، دیگر حقی برای زوجه نخواهد بود.
4) تنصیف اموال حتی از مستثنیات دین هم قابل مطالبه است، در حالی که در پرداخت مهریه زوج می‌تواند مثلاً خانه خود را جزء مستثنیات دین معرفی کرده و از توقیف اموال جلوگیری کند.
5) اگر زوج قبل از طلاق دارایی خود را منتقل کند فرار از دین نمی باشد و زوجه نمی تواند در این خصوص شکایتی مطرح کند.

حق و حقوق زن در ازدواج

حقوق مالی زن در طلاق از طرف زوج

تمامی حقوق گفته شده در مقاله حاضر در صورت طلاق از طرف مرد با توجه به شرایطی که گفته شد باید به زن پرداخت گردد که در بین آنها فقط نفقه زمانی به زن پرداخت می شود که زن ناشزه نباشد یعنی در صورتی که زن از همسرش تمکین نکند و به کلیه وظایف زناشویی خود عمل ننماید نفقه شامل حال او نخواهد شد.

مقاله پیشنهادی: برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد طلاق از طرف مرد، مقاله "شرایط و مراحل طلاق از طرف مرد چیست و چه معایبی به همراه دارد" را مطالعه نمایید.

حقوق مالی زن در طلاق توافقی

طلاق توافقی مبتنی بر توافق است یعنی اگر زن و شوهر در خصوص حق و حقوق خود با یکدیگر به توافق نرسند در چنین شرایطی ممکن است مجبور شوند از طریق نوع دیگر طلاق مانند طلاق از طرف مرد یا از طرف زن اقدام به جدایی نمایند. بنابراین درصورتی که به دنبال طلاق توافقی هستید می بایست در خصوص کلیه حق و حقوق مالی زوجه که در بالا گفته شده و باقی مسائل به توافق برسید.

مقاله پیشنهادی: برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد طلاق توافقی، مقاله " مراحل طلاق توافقی؛ از توافق تا اجرا" را مطالعه نمایید.

حقوق مالی زن در طلاق از طرف زوجه

در صورتی که زن برای طلاق از طرف خود دارای دلایل و مدارک قوی و مستدل باشد به گونه ای که قاضی با بررسی آنها به زن حق بر طلاق بدهد و زن را در شرایط عسر و حرج ببیند علاوه بر حکم بر طلاق می تواند به پرداخت نفقه و اجرت المثل نیز رای دهد و همینطور تکلیف جهیزیه را نیز مشخص کند. البته باید به این موضوع توجه داشت که در هر شرایطی زن مستحق دریافت مهریه است و مهریه باید به او پرداخت شود اما شرط تنصیف و نحله برای زمانی است که درخواست جدایی از طرف مرد باشد.

مقاله پیشنهادی: برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد طلاق از طرف زن، مقاله "اگر مرد طلاق ندهد، شرایط طلاق از طرف زن چگونه است" را مطالعه نمایید.

انتخاب وکیل از سامانه دادیاب

سامانه دادیاب به منظور سهولت دسترسی به وکلا و مشاوران حقوقی متخصص تاسیس گردیده است. شما در این سامانه می توانید از بین وکلای متخصص، وکیل خانواده مورد نظر خود را با در نظر گرفتن سابقه و حق الوکاله تعرفه شده انتخاب نمایید. شما می‌توانید قبل از انتخاب وکیل پایه یک دادگستری از خدمات مشاوره‌ای استفاده نمایید، به همین دلیل دادیاب برای پرسش و پاسخ حقوقی کاربران بخش مشاوره حقوقی رایگان و همچنین برای سوالات تخصصی کاربران و ارائه راهکار تخصصی وکلا بخش مشاوره حقوقی تلفنی با هزینه به صرفه و مناسب را در نظر گرفته است تا با راهنمایی مشاوران، کاربران بتوانند بهترین وکیل و مسیر درست را انتخاب نمایند. در صورت نیاز کاربران برای کسب اطلاعات بیشتر در مورد رزومه تحصیلی و کاری وکلا و مشاوران می‌توانند به بخش جستجوی وکیل مراجعه نمایند.
جهت انتخاب وکیل متخصص و مشاور حقوقی خانواده خود وارد لینک‌های زیر شوید:

  

سوالات متداول درخصوص حقوق مالی زوجه

برای موضوع حقوق مالی زوجه از چه طریقی در سامانه دادیاب مشاوره حقوقی دریافت کنیم؟

شما برای مشاوره درخصوص حقوق مالی زوجه می توانید با شماره " 02146114039 " تماس بگیرید تا پشتیبانان سامانه، مشاوران متخصص این حوزه را به شما معرفی کنند و یا از طریق لینک زیر به بخش مربوطه مراجعه نموده و با بررسی، مشاور مورد نظرتان را انتخاب نمایید.

https://www.daadyab.com/phonelegaladvice/مشاوره-حقوقی-خانواده

آیا امکان مطالبه نصف اموال شوهرم را دارم؟

درصورتی که طلاق از طرف مرد باشد و اموالی که بعد از عقد خریداری شده است باقی باشد قابل مطالبه خواهد بود.

چگونه پرونده های در حوزه حقوق مالی زن را به وکیل متخصص در دادیاب بسپاریم؟

شما برای ارجاع پرونده در خصوص حقوق مالی زن می توانید با شماره " 02146114039 " تماس بگیرید تا پشتیبانان سامانه، وکلای متخصص این حوزه را به شما معرفی کنند و یا از طریق لینک، وکیل خانواده متخصص خود را در حوزه حقوق مالی زن انتخاب نمایید.

آیا بعد از طلاق توافقی می توانم مهریه ام را مطالبه کنم؟

با توجه به اینکه طلاق توافقی بر اساس توافق بین زن و مرد است بنابراین آنچه که در دادنامه طلاق نسبت به آن توافق شده است دارای ضمانت اجرا خواهد بود.

آیا زن علاوه بر مهریه دارای حقوق مالی دیگری هم هست؟

درخصوص این سوال به صورت دقیق در مقاله حاضر صحبت کردیم برای کسب اطلاعات بیشتر به مقاله رجوع کنید.

برچسب ها
نظرات 0